Yargı Harçları 2026: Dava Açmanın Maliyeti ve Hesaplama Rehberi

Dava açmanın avukatlık ücreti dışında bir de devlete ödenen maliyeti vardır: yargı harçları ve yargılama giderleri. 'Bu dava bana kaça mal olur?' sorusunun cevabı, harç sistemini bilmekten geçer. Bu rehberde 2026 itibarıyla yargı harçlarının mantığını, kalemlerini ve muafiyet hallerini anlatıyoruz.

Not: Harç tutarları her yıl 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı tarifelerle yeniden değerleme oranında güncellenir. Bu yazıda güncelliğini yitirebilecek rakamlar yerine sistem anlatılmaktadır; dosyanız için güncel hesap büromuzdan alınabilir.

Dava Açarken Ödenen Temel Harçlar

1. Başvurma Harcı

Her dava açılışında ödenen maktu (sabit) harçtır. Mahkeme türüne göre tutarı değişir ve her yıl güncellenir.

2. Karar ve İlam Harcı (Peşin Harç)

Asıl maliyet kalemi budur ve davanın türüne göre ikiye ayrılır:

• Maktu harç: Konusu para ile ölçülemeyen davalarda (boşanma, velayet, babalık, işe iade gibi) sabit tutar ödenir.
• Nispi harç: Konusu para veya para ile değerlendirilebilen davalarda (alacak, tazminat, mal paylaşımı gibi) dava değerinin binde 68,31'i oranında harç hesaplanır ve bunun dörtte biri dava açılırken peşin ödenir. Kalan kısım davayı kaybeden taraftan tahsil edilir.

Örnek mantık: 1.000.000 TL'lik bir tazminat davasında nispi harç 68.310 TL olarak hesaplanır ve açılışta bunun 1/4'ü (17.077,50 TL) peşin yatırılır. Dava kısmi dava olarak düşük bedelle açılıp ıslahla artırılırsa, artan kısmın harcı ıslah anında tamamlanır.

3. Gider Avansı

Harçtan ayrı olarak; tebligat, tanık, bilirkişi ve keşif giderlerini karşılamak üzere HMK m.120 uyarınca gider avansı yatırılır. Tutar, her yıl yayımlanan gider avansı tarifesine göre taraf sayısı ve tanık sayısına bağlı hesaplanır. Dava sonunda kullanılmayan avans iade edilir.

Dava Sürecinde Çıkabilecek Ek Masraflar

• Bilirkişi ücretleri: Hesap, inşaat, sağlık gibi uzmanlık alanlarına göre değişir; birden fazla bilirkişi incelemesi gerekebilir.
• Keşif harcı ve ulaşım giderleri: Taşınmaz davalarında yaygındır.
• Tanık ücretleri: Tanık başına günlük tarife üzerinden ödenir.
• İstinaf ve temyiz harçları: Kanun yoluna başvururken ayrıca başvuru harcı ve nispi/maktu karar harcı ödenir.
• İcra harçları: Kararın icrasında tahsil harcı ve takip masrafları gündeme gelir.

Harcı Kim Öder? Dava Sonunda Ne Olur?

Harç ve giderler dava açan tarafça peşin ödenir; ancak dava sonunda yargılama giderleri haksız çıkan tarafa yükletilir (HMK m.326). Yani davayı kazanırsanız ödediğiniz harçlar, gider avansı ve tarife üzerinden vekalet ücreti karşı taraftan alınır. Kısmen kazanılan davalarda giderler oranlanır. Bu kural, dava açmadan önce gerçekçi bir talep belirlemenin ne kadar önemli olduğunu gösterir: abartılı taleplerle açılan davada reddedilen kısım için karşı tarafa vekalet ücreti ödersiniz.

Harçtan Muafiyet ve Adli Yardım

• Adli yardım (HMK m.334): Harç ve giderleri karşılama gücü olmayanlar, mahkemeden adli yardım talep ederek harçlardan geçici muafiyet elde edebilir.
• Harçtan muaf davalar: İş mahkemelerinde işçilerin açtığı davalarda başvurma harcı alınmaz; icra mahkemelerindeki bazı şikayetler, nafaka davaları ve belirli tüketici uyuşmazlıkları da muafiyet/istisna hükümlerinden yararlanır.
• Tüketici hakem heyeti: Başvuru tamamen ücretsizdir.
• CMK ve adli yardım avukatı: Avukatlık ücreti boyutunda destek sağlar; harç muafiyeti için ayrıca talep gerekir.

Harç Ödenmezse Ne Olur?

Eksik harçla açılan davada mahkeme harcın tamamlanması için süre verir; tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılır ve ardından davanın açılmamış sayılması sonucu doğabilir. Süresinde yenilenmeyen dosyalarda hak kayıpları yaşanır.

Pratik Öneriler

1. Dava değerini avukatınızla birlikte gerçekçi belirleyin; hem harç maliyetini hem ret riskini optimize edin.
2. Belirsiz alacak davası ve kısmi dava imkânlarını değerlendirin; başlangıç harcını düşürebilir.
3. Adli yardım koşullarını taşıyorsanız dava dilekçesiyle birlikte talep edin.
4. Masraf dökümünü baştan isteyin; sürpriz maliyetle karşılaşmayın.

Ankara'da açmayı planladığınız dava için harç ve masraf projeksiyonu çıkarmak isterseniz Av. Çağlar Aydın ile iletişime geçebilirsiniz; sitemizdeki hesaplama araçlarından da ön fikir edinebilirsiniz.